wie werkten er aan het project mee?

Meewerkende ontwerpers: Dianne Verdonk, Danielle van Lunteren, David Menting, Quinten Swagerman, Toon Welling
Mogelijk gemaakt door een residency, gefaciliteerd door Jet van Zwieten van Vechtclub XL en Martijn Buser van Gaudeamus. (Cofinanciering door Gemeente Utrecht, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Fentener van Vlissingen Fonds, Prins Bernard Cultuurfonds, Gaudeamus Muziekweek en Vechtclub XL).

waar gaat het ontwerp over?

Bellyhorn is een groot, organisch, tastbaar en haast beestachtig instrument. Het heeft een hoorn, een slurf en een ‘buik’. Als je in de hoorn zingt, ontstaan er sub-bastonen in het instrument. Hoe verder je je hoofd in de hoorn steekt, hoe luider je het instrument bespeelt. Als je de hoorn optilt, til je ook de toonhoogte op. En als je op de Bellyhorn ligt of zit (als luisteraar of als speler), kun je die bastonen enorm goed voelen in je lijf.
Bellyhorn is gemaakt als muziekinstrument. Het is een groot, fysiek, elektronisch instrument. Dianne, cellist en contrabassist van oorsprong, wilde elektronische instrumenten maken die ze op een fysieke manier kan bespelen, zodat expressie zichtbaar wordt en voor zowel speler als publiek een intensere ervaring ontstaat. Ze werkte samen met diverse ontwerpers om verschillende instrumenten te maken, zoals Bellyhorn, Pulseyarn en La Diantenne. Door het fysieke en toegankelijke ontwerp (je kunt erop liggen, zitten, er tegenaan hangen), dat ervoor gemaakt is om aan te raken, ontstond een sociaal instrument, waarbij er tegelijkertijd ‘ervaarders’ zijn en ‘bespelers’. Menig gezin heeft al samen de Bellyhorn kunnen ervaren!

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Bellyhorn heeft sinds 2016 op diverse festivals, bij lezingen, conferenties en concerten in binnen- en buitenland gelegen. Honderden mensen hebben Bellyhorn kunnen ervaren door erop te spelen of erop te liggen. Enige voorbeelden van plekken waarnaartoe Bellyhorn is afgereisd: Bimhuis Amsterdam, NIME Conferentie in Aalborg University in Kopenhagen, Wonderfeel, Deep in the Woods Festival België, Dutch Design Week, Tivoli en TivoliVredenburg, Rewire Festival, Gaudeamus festival, UCreate Gebalanceerd Leven Conferentie, Amok Festival Brugge, etc.

In 2019 heeft Dianne een stichting opgericht, Sounds Like Touch, om de mogelijke toepassingen van fysieke interactie met elektronische interfaces, binnen en buiten de kunsten, te kunnen onderzoeken en uit te breiden. Een belangrijke toepassing is die binnen zorg en welzijn, vanwege de aanraking en de sterke fysieke impact die de lage trillingen hebben op mensen die Bellyhorn ervaren. Deze mogelijkheden werden al vroeg herkend, maar de toepassing in deze sector is vooralsnog uitgebleven. Sounds Like Touch wil dit binnenkort weer oppakken, en is heel benieuwd met welke partners in deze sector ze kan gaan samenwerken, om een doorontwikkeling voor een specifieke toepassing in de sector te kunnen maken.

waar ben je nu mee bezig?

Bij Sounds Like Touch zijn we een makerscommunity begonnen voor Utrechtse makers die gedurende het hele proces van het ontwikkelen van een fysiek, tactiel elektronisch instrument/interface, onmisbaar zijn. Dan hebben we het over hardware-ontwerpers, softwareontwikkelaars, materiaalkunstenaars, performers, conceptualisten, etc; een heel divers palet aan vaardigheden is hiervoor nodig. Afgelopen jaar draaide ons eerste programma: Tactology Lab: een programma in de vorm van een snelkookpan, dat makers bij elkaar brengt met een expositie en/of performance als resultaat. Dat was fantastisch: veel van deze makers werken ook nu nog samen.

Verder werk ik zelf aan een album en voorstelling, genaamd Loose Identity. De plaat en de voorstelling worden gemaakt met de instrumenten die ik eerder maakte, dus ook met Bellyhorn. De tryout daarvoor vindt komend najaar plaats. (Daarnaast draai nog een paar projecten die draaien om fysieke instrumenten, zoals Reismasjien voor Rosa Ensemble, de sonificatie van opblaasbare sculpturen waarmee wordt gedanst door Iris Woutera de Jong, en ik maak een compositie voor Bellyhorn, de twee orgels van de Nicolaïkerk in Utrecht, een koor en een strijkkwintet.)

Foto Credits: Viorica Cernica, Ruud Balk

wie werkten er aan het project mee?

Aan het project werkten veel mensen mee in de  verschillende fasen van het project.

4 componisten,4 instrumentalisten, 4 zangers, tekstschrijver, 6 hoofdpersonen, producent, begeleiders vanuit Lister, de Tussenvoorziening, Altrecht, vrijwilligers van buurtpodia, 8 kunstenaars en 25 deelnemers aan de workshops.

Daarnaast nog vormgevers, fotograaf, PR en andere ondersteuners. Plus artistieke leiding.

waar gaat het ontwerp over?

Het gaat hier om een reeks klassieke concerten waarin de levens van mensen met een psychische kwetsbaarheid centraal staan. Zelf zijn zij ook onderdeel van het concert. We trekken langs 25 verschillende podia in de provincie en binnen de GGZ. Het concert nodigt uit tot het delen van eigen verhalen. Daarom zit er een uitgebreid workshopaanbod aan vast. Publiek ( vnl uit de doelgroep) kan gedurende een aantal weken werken met een kunstenaar om hun verhaal van een kunstvorm te voorzien. De uitkomst van al die workshops wordt gepresenteerd op speciaal daarvoor belegde avonden én is onderdeel van het laatste concert van de reeks in TivoliVredenburg. Die presentaties zijn voor anderen opnieuw aanleiding om zich op te geven voor een workshop. De bedoeling is dat er zo ‘een ketting’ ontstaat.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

We hebben inmiddels 3 edities achter de rug waarvan 1 met de workshops. Dat zijn we nu aan het uitbouwen samen met verschillende partijen uit het sociale domein. We gaan ook samenwerken met STUT. Een vierde editie is in de maak en we hebben subsidie aangevraagd bij het fonds cultuurparticipatie om eea te borgen. Aandachtspunt is vooral de bemiddeling tussen de verschillende partijen waardoor de doelgroep zijn weg kan vinden.

waar ben je nu mee bezig?

We willen heel graag verder, er is veel draagvlak vanuit het sociale domein, ook binnen de GGZ. Volgende stap zou zijn een samenwerking met partijen betrokken bij ADSU. Maar helaas is een tweejarige subsidie afgewezen.

wie werkten er aan het project mee?

Wiebe Audenaerd

waar gaat het ontwerp over?

In mijn werk durf ik mijn vrijheid als ontwerper bloot te stellen aan de samenleving. Er ontstaat een onbewuste interactie, met als resultaat een kritische blik op het vaak vergeten ethisch handelen van de hedendaagse ontwerper. 

Technologie ontwikkelt zich in een razend tempo. De samenleving komt in aanraking met feiten waar zij nog geen standpunt over heeft ingenomen. Is de vernieuwende blik van de ontwerper gewenst? Het werk geeft antwoord op een paar grote vragen: Tot waar reikt de vrijheid van de ontwerper? Geeft de samenleving de innovator de macht de wereld zomaar aan te passen? 

‘May I ask you a question?’ vormt de verbinding tussen de samenleving en de ontwerper met betrekking tot ethische kwesties die komen kijken bij innovaties. Door de gebruiker van de installatie hedendaagse ethische dilemma’s voor te leggen, ontstaat er een helder beeld dat de bewegingsvrijheid en de verantwoordelijkheid van zowel de ontwerper als van de gebruiker bekritiseert.

Ethische vragen zijn vaak niet zwart -wit te beantwoorden. Echter dwing ik in dit werk de gebruiker om, door middel van een fysieke handeling, de vraag te beantwoorden en te kiezen voor ‘wit’ of ‘zwart’. Hierdoor ontstaat er een samenwerking tussen onze emotie of gevoel (het Limbisch systeem) en de ratio van de mens (dat geregeld wordt door de Neocortex). Met vragen over bijvoorbeeld zelfrijdende auto’s, alcoholvrij bier en de inzet van kunstmatige intelligentie in de zorg ontstaat er bewustwording over de ethiek van innovatie bij de gebruiker. 

De som van alle gegeven antwoorden geeft de verhouding tussen de gebruikers onderling én de ontwerper weer.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

‘May I ask you a question?’ mocht op verschillende festivals en bijeenkomsten de toeschouwer prikkelen en stimuleren om het gesprek te starten over het ethisch handelen van de hedendaagse ontwerper met de rol van de samenleving centraal. Op persoonlijk vlak zorgde dit werk voor een enorme motivatie om meer te weten te komen over de interactie tussen de mens, techniek en ontwerp. Dit stimuleerde mij om de Master Industrial Design aan de TU/e te volgen, die ik in 2021 heb afgerond.

De tijd heeft het werk ingehaald. De samenleving is weer enorm veranderd, waardoor de stellingen en vragen minder relevant en provocerend zijn geworden. Mede om deze reden wordt het werk niet meer fysiek geëxposeerd.

De provocerende methode die ‘May I ask you a question?’ hanteert om meningen te verzamelen is wel nog steeds relevant. In combinatie met nieuw vergaarde kennis op de TU/e is het platform www.designthroughpublic.com ontstaan. Dit platform stelt ontwerpers in staat om in een vroeg stadium van het ontwerpproces de mening van de samenleving te vergaren in een groeiende digitale samenleving.

waar ben je nu mee bezig?

Na mijn afstuderen ben ik een ontwerpbureau gestart: Studio WAUD. Deze studio ondersteunt creatieve en startende ondernemingen met concept- en productontwikkeling en de ‘route-to-market’. We brengen behoeften en verlangens van de consument in kaart en zorgen voor een passend fysiek en/of digitaal product of service. Met een holistische en kritische blik op zowel technisch ontwerp als de bedrijfsstrategie heeft Studio WAUD een commerciële én sociale impact op de samenleving. 

Naast het commerciele werk, probeer ik tijd vrij te maken voor ‘vrij’ werk waarbij ik mij nog steeds focus op het starten van de dialoog over de etiek van innovatie tussen ontwerpers en de samenleving.

wie werkten er aan het project mee?

waar gaat het ontwerp over?

wat is er sindsdien mee gebeurD?

waar ben je nu mee bezig?

wie werkten er aan het project mee?

Maker: Cisco Schepens

Acteurs: Freek van Zonsbeek & Netteke Trouwborst

Illustrator: Niels Sinke

Grafisch ontwerp: Freek Maandag

Film & Fotografie: Luca Trouwborst. 

waar gaat het ontwerp over?

We leven in een samenleving die in rap tempo veranderd. Technologische ontwikkelingen volgen elkaar razendsnel op. Appontwikkelaars bieden ons de mogelijkheid de wereld door ons smartphone-scherm te bekijken. De eindeloze technologische mogelijkheden brengen ons veel, maar beginnen ook steeds meer pijn te doen. Volgens Doctor Cloud is het dan ook hoog tijd voor een medische bijsluiter. De pop-up praktijk van Doctor Cloud biedt een plek waar eenieder zijn zorgen, onvrede en klachten over onze digitale wereld mag uitspreken. Doctor Cloud daagt bezoekers uit kritische naar zijn of haar eigen digitale gezondheid te analyseren. Een futuristische dokter met kennis van digitale ziekten en aandoeningen ten gevolgen van overmatig smartphone gebruik. Last van een scheefgroeiende Whatsapp duim? Of wordt u misschien langzaam digitaal dement door het blindelings volgen van uw GPS? Dan bent u bij Doctor Cloud aan het goede adres. In een rondreizende pop-up praktijk biedt Doctor Cloud een plek aan om het gesprek over mens en technologie met u aan te gaan. Met tijd, aandacht en interesse wordt geluisterd naar uw persoonlijke verhalen en ervaring. Klachten of gevoelens waar u al tijden mee rondloopt vinden hier hun woorden. 

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Vanuit het project dat tijdens de dutch design week is vertoond is het project uitgegroeid tot een rondreizende pop-up wachtkamer. Na aandacht vanuit scholen is er een workshop reeks ontwikkeld die op verschillende scholen is uitgevoerd. Tot corona noodgedwongen een einde maakte aan de reeks. Doctor Cloud is tijdelijk in een lange winterslaap. Andere design projecten nemen mijn tijd in. Al blijft ook de huidige technologische maatschappij vragen om een publiekelijk debat over wat wel en niet gezond is.

waar ben je nu mee bezig?

Momenteel blijf ik de wereld om mij heen vorm geven en ditmaal voor de studio Maarten Baas en Creative Chef. Corona boodt me de mogelijkheid om mijn eigen ontwerp vaardigheden te verbeteren en deed me beslissen een extra studie interieur vormgeving in Brussel te gaan volgen.

wie werkten er aan het project mee? 

• Jongeren
• Jongerenwerker en oprichter van PowerPlugNL Jeffrey Neijs
• Maker & singer/songwriter Cassandra Onck
• Bureau Ruimtekoers
• Professionals uit het muzikale werkveld

waar gaat het ontwerp over?

Tijdens het Ruimtekoers Festival in 2019 kwam muzikant Cassandra Onck erachter dat jongeren uit de wijken van Arnhem-Zuid zich weinig gestimuleerd voelen op het gebeid van (muzikale) talentontwikkeling. Tegelijkertijd signaleerde het team van Bureau Ruimtekoers dat de traditionele muziekverenigingen in Arnhem-Zuid op zoek zijn naar vernieuwing en verjonging. Wat gebeurt er als deze twee groepen elkaar ontmoeten, we hen uitnodigen om hun perspectief te verbreden door de dialoog aan te gaan en op zoek te gaan naar mogelijkheden tot samenwerken?

Vanuit deze vragen ontstond het project Zuiderstroom: jongeren uit de hiphop-scene en amateurmuzikanten van muziekverenigingen in Arnhem Zuid bedenken, maken, spelen én presenteren een gezamenlijk muzikaal manifest voor hun eigen wijk.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Door de samenwerking tussen jongerenwerker Jeffrey Neijs en maker Cassandra Onck groeide het project in de afgelopen jaren uit tot een talent-ontwikkelingsprogramma voor jongeren uit Arnhem Zuid en daarbuiten. Het project zorgt zo niet alleen voor muzikale samenwerkingen in de wijk, maar de jongeren maken nu ook grote stappen op zowel artistiek als persoonlijk gebied en worden zelfstandiger, zelfverzekerder en raken meer verbonden met hun omgeving. 

Onder intensieve sociale en artistieke begeleiding van Jeffrey en Cassandra werken de jongeren in een halfjaar aan hun eigen muzikale masterpiece. Het ontwikkelingsproces van de jongere staat voorop. Daarbij is het bijvoorbeeld belangrijk dat jongeren uit hun ‘bubbel’ komen. Dat ze vanuit huis naar de studio komen en samenwerken. En dat we lijnen leggen naar het professionele netwerk, naar samenwerkingspartners en plekken overal in de stad. Zo woonden de deelnemers een repetitie bij van het Phion, Orkest van Gelderland & Overijssel om daar nieuwe contacten te leggen. Ook gaan ze langs bij een professionele studio in Amsterdam.

Een belangrijk aspect van Zuiderstroom is de persoonlijke aanpak, het investeren in de relatie en de huiselijke sfeer waarin dit gebeurt. Jongeren vinden bij Jeffrey en Cassandra een soort tweede thuis. Ze kunnen er binnenlopen, vrienden meebrengen en er is altijd tijd en ruimte om even te praten.

waar ben je nu mee bezig?

Aan het einde van een ronde beklimmen de talenten het podium van Luxor Live in Arnhem, en presenteren zij hun eigen muzikale masterpiece. De deelnemende jongeren zijn dus nu allemaal hard aan het werk om tracks af te maken. Tegelijkertijd zijn we achter de schermen bezig met de doorontwikkeling van het project. Hoe zorgen we ervoor dat een programma als Zuiderstroom, waarin cultuurdeelname en welzijn samenkomen, structureel en langdurig kan voortbestaan? Daar gaan we mee aan de slag!

wie werkten er aan het project mee?

Studio Marleen van Bergeijk, Studio Sociaal Centraal, Máxima MC, woningcorporatie Trudo, Expeditie VitaalGezond

waar gaat het ontwerp over?

“Het is 2034 en tegenwoordig regelen we zorg en gezondheid heel anders dan tien jaar geleden”, zegt Ephrem, woonomgevingwerker bij de Community Health Hub Trudo/MMC in de VitaalGezond-wijk. “Het moest wel veranderen. Nu heeft elke bewoner in de wijk een gezondheidsverzekering en een VitaalGezond-wijkcontract. In deze community leef je gemiddeld tien jaar langer in goede gezondheid. Er wordt bijgehouden of je nog binnen de marges van je contract zit. Zo niet, dan heb je kans dat je de community moet verlaten. Wie zich extra inzet voor gezondheid in de wijk ontvangt korting op de GWL-rekening. Bij de Community Health Hub helpen we je graag met gezondheidsadvies op maat.”

In dit speculatieve scenario, beheer je je gezondheid via de Community Health Hub, hét sociale en gezondheid hart van de wijk. Hier scan je jouw VitaalGezond chip om gebruik te maken van de faciliteiten. Een slim scherm neemt je mee door de mogelijkheden. Nieuw in de wijk? Kom je trackingsysteem ophalen. Via de koelkastmagneet en het slimme wc blokje houdt MMC precies bij of je de goede voedingstoffen binnen krijgt. Wil je aan je fysieke gezondheid werken? De data van TRUDO koppelt je aan een van je buren die er hetzelfde in staat als jij.

Deze prikkelende blik in de toekomst is ontwikkeld door Studio Marleen van Bergeijk & Studio SociaalCentraal in opdracht van woningcorporatie Trudo en het Máxima MC in Veldhoven/Eindhoven. Sinds 2020 verkennen deze organisaties de mogelijkheden om medische kennis te koppelen aan de expertise en infrastructuur van de corporatie onder de noemen ‘Expeditie VitaalGezond’. Via onderzoek en speculatieve scenario’s als hierboven willen zij op innovatieve wijze bijdragen aan de vitaliteit en gezondheid van de inwoners van de Brainport regio.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Dit traject ging om een speculatief ontwerp om een discussie op te roepen. We konden zo van mensen terughoren hoe zij naar hun gezondheid kijken. Wat is voor hen belangrijk als zij ondersteuning krijgen in hun woon-en leefomgeving? Nu het steeds belangrijk is om naar preventieve gezondheid te gaan en er ook steeds meer technologie is om dit mogelijk te maken, is het belangrijk te leren hoe mensen zich hierbij voelen. Het was de bedoeling dat de installatie zou doorreizen naar bijvoorbeeld de ziekenhuishal of de balie bij de woningcorporatie, maar dit is helaas door de lockdown in de winter van 2021 niet door gegaan.

Máxima MC en Trudo konden zo leren over hun veranderende rol in de toekomst, en het voed ook de gezondheidsprojecten die zij in het hier en nu met de bewoners in de wijk uitrollen.

waar ben je nu mee bezig?

Dit jaar zijn we met hetzelfde team van ontwerpers en voor Máxima MC en Trudo aan de slag, om weer een prikkelende installatie te realiseren ‘Health Overshoot Day’. Deze is te zien en ervaren tijdens de Dutch Design Week 2022 (22-30 oktober in Eindhoven) binnen de Embassy of Health. We tonen het belang van preventieve gezondheid en de invloed die je hier wel en niet op hebt als individu, het gaat om een stuk leefstijl maar ook een heel belangrijk deel woonomgeving. We laten mensen nadenken over hun toekomst, wat als je zorg nodig hebt maar deze is er niet in de steeds meer vastlopende zorgmarkt? We roepen zo de discussie op hoe preventieve gezondheid gerealiseerd kan worden in de woonomgeving.

Foto’s: Juuke Schoorl

wie werkten er aan het project mee?

We laten het werk van anderen zien, met behulp van beschrijvingen die we hebben gevonden of samengesteld. Wij bezitten niets. Als je de huidige collectie van feedback wilt voorzien of wilt aanvullen, stuur dan een bericht naar i@vvvvvvv.nl (7xv)

Onderzoek: Ontwerpbureau Verveeld � Verward

Webdesign: The Anderen

Partners: Dutch Design Foundation & World Design Embassies

waar gaat het ontwerp over?

Een project, idee, concept, zelfs beleid – alles wat doordacht wordt uitgevoerd – is ontworpen. Hoe er ontworpen wordt heeft vaak grondslag in onze kernwaarden en systeemstructuren, die we tegenwoordig steeds vaker erkennen als korte termijn gericht. Binnen ontwerp bestaan echter talloze sprekende voorbeelden van intergenerationeel denken en handelen. Ofwel, ontwerp voor de lange termijn of Design for Generations. Wat zouden we van deze voorbeelden kunnen leren om nieuwe manieren van denken, ontwerpen en veranderen vorm te geven?

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Sinds de lancering tijdens Dutch Design Week 02022 heeft de online collectie zich in de achtergrond verder ontwikkeld. Er is input ontvangen ter uitbreiding van de collectie, er is nieuwe samenwerking ontstaan en de collectie voedt het gesprek tot de mogelijke leerlessen en vertaling naar een handelingsperspectief.

waar ben je nu mee bezig?

We werken momenteel aan verdieping van de collectie en haar betekenis. We zoeken daarbij samenwerking vanuit diverse disciplines en zullen aankomend jaar hiertoe mensen samenbrengen. Tijdens Dutch Design Week 2023 zal dit onderzoek naast de online- ook een fysieke representatie krijgen, direct toegankelijk worden voor het publiek en uitnodigen tot interactie en nieuwe vormen van gesprek over onze rol in het vormgeven van de wereld van onze na-ouders.  

wie werkten er aan het project mee?

Marieke van der Burg, media designer.

waar gaat het project over?

Door middel van een spotlicht komt een schaduwwereld tot leven, een wereld die onze menselijke, herkenbare maar vaak niet uitgesproken emoties en gevoelens laat zien. De taboe op het uiten van onze emoties en gevoelens herkennen de meesten van ons maar maakt het uitdrukken hiervan niet vanzelfsprekend. Om de taboe te doorbreken zet Self Spot (2022) onze moeilijkheden letterlijk en figuurlijk in het spotlicht. Elk object in de keuken heeft zijn eigen karaktereigenschappen, emoties en gevoelens, net als wij.

Met een zaklamp kunnen bezoekers schijnen op een keuken waardoor binnen het kader van het spotlicht schaduwen van de objecten zichtbaar worden. Al snel beginnen de schaduwen te leven. Elk object heeft zijn eigen karaktereigenschappen, emoties en gevoelens, net als wij.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Onlangs heb ik met trots de HKU Award namens de gemeente Utrecht in ontvangst mogen nemen. Momenteel ben ik aan het touren met Self Spot op verschillende plekken zoals Dutch Design Week, Betweter Festival en LUNA Media Festival Leeuwarden om zoveel mensen deze betekenisvolle ervaring mee te geven en zoek ik naar nog meer mooie plekken om Self Spot tentoon te stellen.

waar ben je nu mee bezig?

Ik wil met Self Spot onze emoties en gevoelens een plek in het spotlicht geven en het lijkt me heel tof om dit toegepast te maken op verschillende locaties. Daarnaast is Self Spot een unieke interactieve verhaalmethode die interessant kan zijn voor musea, festivals, bedrijven en scholen.

Fotograaf: Marieke van den Burg

wie werkten er aan het project mee?

In Prikkel komen diverse disciplines bij elkaar. In Schweigman& heeft regisseur Boukje Schweigman  in de loop der jaren een unieke, ‘fenomenologische’ werkwijze binnen de podiumkunsten ontwikkeld. Deze werkwijze is geworteld in de traditie van de abstracte mime en stelt, net als de fenomenologische stroming binnen de filosofie, de zintuiglijke ervaring centraal. Zij nam het intitiatief voor dit projekt over prikkelverwerking. Het Lectoraat Performatieve Maakprocessen van HKU is aangehaakt omdat diens aandacht in onderzoek uitgaat naar transdisciplinaire maakprocessen en belichaamde kennis. Overtuigd dat de creatieve professional steeds meer hybride wordt geeft het Lectoraat vorm aan een levendige praktijk van kunstenaar/onderzoekers die vanuit co-creatie een nieuwe rol vervullen in maatschappelijke vraagstukken. UMC Utrecht en Utrecht University werkt samen met HKU in De Nieuwe Utrechtse School aan een structurele kruisbestuiving tussen professionals in het gezondheidsdomein, kunstenaars, maatschappelijke partijen en wetenschappers. Deze kruisbestuiving wordt als cruciaal gezien in een wereld die in toenemende mate onzeker is en niet meer op 1 manier te begrijpen, te duiden, noch te ontwerpen valt. Doornburgh is een buitenplaats voor kunst en wetenschap. Buitenplaats Doornburgh wil vernieuwende (en verstorende) perspectieven bieden op urgente thema’s van onze samenleving. Prikkel past naadloos bij de visie van deze bijzondere plek voor verstilling en verdieping. Hier worden kunstenaars en wetenschappers uitgenodigd om nieuw werk te maken én te presenteren.

waar gaat het ontwerp over?

In het Prikkel project staat onderzoek naar sensorische integratie centraal. Hoe verwerken wij mensen de stimuli die we in deze wereld krijgen aangeboden? En kunnen wij, door bepaalde prikkels eens heel anders te ervaren, ons beter verplaatsen in iemand waarbij de prikkelverwerking anders is dan bij ons?

Het onderzoeksproject  krijgt vorm in een uitwisseling tussen wetenschappers, kunstenaars, en ervaringsdeskundigen vanuit hun kennis over en (professionele) ervaring met  prikkelverwerking, en vervolgens vanuit de beleving en de werking ervan. Uitgangspunt is dat we met gemengde methodes werken en gemengde impact beogen: de gehanteerde

onderzoeksmethoden worden direct beïnvloed door de artistieke maakprocessen en de experimenten kunnen zowel medische, sociale, maatschappelijke als artistieke doorwerking hebben.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

In een serie gesprekken en workshops hebben we belangrijke vraagstukken  geïnventariseerd die we in een transdisciplinaire setting verder zullen onderzoeken. Welke verschillende manieren van prikkelverwerking zijn bekend?  Hoe beleeft iemand met een sensorische integratiestoornis de omgeving en zichzelf? 

We streven ernaar groter bewustzijn te ontwikkelen over hoe een ander de wereld zo anders kan ervaren dan jijzelf, omdat de prikkels nu eenmaal heel anders binnenkomen. We willen kennis en ervaringen delen over de verschillende manieren van waarnemen, van beleven, van zijn in de wereld. Dit doen we door middel van samenkomsten, lezingen, teksten, spel, vormgegeven ervaringen, installaties en workshops. We ontwerpen met elkaar een langer lopend onderzoek- en maakproces.

Op dit moment voeren we een aantal Prikkel Talks uit, bijeenkomsten waarin kunstenaars, wetenschappers en ervaringsdeskundigen worden uitgenodigd om met elkaar in gesprek te gaan. In het voorjaar van 2023 organiseren we een intensieve residentie periode voor kunstenaars, wetenschappers, die soms ook ervaringsdeskundigen zijn, om werk te ontwikkelen op Buitenplaats Doornburgh. Tijdens deze residentieperiode worden de Prikkel Talks voortgezet, en vindt op structurele basis uitwisseling en samenwerking plaats tussen de residenten. Het werk dat het resultaat is van de residenties wordt in het najaar tentoongesteld. Zo geven we vorm aan het vraagstuk rondom prikkelverwerking via een combinatie van kennis verwerven en kennisdelen op niet alleen cognitieve, maar vooral ook belichaamde beleving. Uitgangspunt voor het onderzoek binnen de residenties is een fenomenologische benadering.  Ontmoetingen, gesprekken, lezingen en gezamenlijke activiteiten vormen de context voor de residenten en voor het onderzoek.

waar ben je nu mee bezig?

De rol van de kunstenaar(s) is om de gedeelde artistieke experimenten te ontwerpen, te ontwikkelen en te sturen, en tevens om vanuit de artistic research ook steeds weer op de gehanteerde strategieën te reflecteren en ze op iteratieve wijze verder te ontwikkelen. We werken aan een residentieprogramma dat hier de juiste context voor biedt.

De rol van de onderzoeker(s) zal zijn om vanuit de co-creatie participatief onderzoek te doen, door juist als deelnemer meer informatie en inzicht te vergaren in de fenomenologie van de ervaring, en door voor alle deelnemers steeds opnieuw de gekozen maakprocessen te spiegelen aan mogelijke coping strategieën van patiënten.

We zullen een vorm vinden om de embodied knowledge die gegenereerd wordt, te articuleren en deelbaar te maken. Artistieke praktijken worden daarin beschouwd als een vorm van kennisproductie. Het gaat daarbij vooral om in praktijken belichaamde en gesitueerde vormen van weten, niet-weten, vragen en begrijpen.