Joop maakte al kennis met Utrecht Oost in 1963 toen hij als student op kamers kwam in de Prinsenstraat. Eenmaal afgestudeerd werkte Joop jarenlang als o.a. huisarts in Oost. Nu zet hij zich op andere manieren in. Wat hij bijvoorbeeld belangrijk vindt: “Informatievoorziening door instanties kan toegankelijker. Er zijn veel laaggeletterden en digibeten die daar nu moeite mee hebben.” Daarvoor biedt het informatiepunt van Oost voor Elkaar hulp. Mede dankzij de samenwerking met studenten van ROC Midden Nederland en Hogeschool Utrecht.

Wijkcoöperatie Oost voor Elkaar
De Wijkcoöperatie is er voor bewoners in Utrecht Oost die elkaar willen helpen en ondersteunen. Oost voor Elkaar is een uitbreiding van het Wijkinformatiepunt Utrecht Oost en wordt eveneens georganiseerd door bewoners zelf. Ze werken samen met ondernemers en de organisaties in de wijk. Iedereen die een activiteit aan de wijk wil bieden, kan terecht bij Oost voor Elkaar. Op de digitale kalender oostvoorelkaar.nl staan tientallen sportieve activiteiten, cursussen, bijeenkomsten en feestelijke gelegenheden, voor en door bewoners, ondernemers en bedrijven in de wijk.

Wandelgroepen
Zo vertrekt er drie ochtenden per week een wandelgroep in de wijk. De ene dag vanaf de Homeruslaan, de andere vanaf de Mytylweg en de Oudwijkerdwarsstraat. Veelal oudere wijkbewoners nemen deel aan die groepen. “Het gaat om de gezelligheid en het samen bewegen. Ook mensen die niet meer goed zelfstandig op pad kunnen gaan met ons mee. We zorgen voor elkaar. In totaal trekken er wekelijks zo’n 30 tot 35 bewoners met elkaar op uit.

Van speeltuinen naar beweegtuinen voor jong en oud
Een van de vragen die we aan actieve bewoners stellen is hoe Health Hub Utrecht-partners kunnen helpen. Joop vertelt over zijn idee om de speeltuinen in de stad om te bouwen tot beweegtuinen voor jong en oud.

“Laatst kwam ik bij een speeltuintje in onze buurt. Daar zat een kleumende oudere dame op een bankje terwijl haar kleinkind vrolijk met de toestellen speelde. ‘Bent u niet dokter De Bruin?’, vroeg ze. Ik herinnerde me haar niet. Al 32 jaar ben ik geen praktiserend arts meer. We raakten aan de praat en ze vroeg of ik ook niet vond dat er in de Utrechtse speeltuinen ook beweegmogelijkheden voor ouderen moeten komen. Dan kunnen zij aan hun conditie werken terwijl ze op hun kleinkinderen passen.”

Joop ging in gesprek met de instanties in zijn buurt over dit idee. Zij stelden voor om een projectvoorstel in te dienen voor financiering. “Moet ik nu offertes gaan aanvragen voor speeltoestellen? Het omvormen van speeltuinen tot beweegtuinen is toch geen zaak van een individu met een goed idee? Veel wordt gesproken over het in contact brengen van jong en oud. Ook over laagdrempelige ontmoetingsplekken en bewegen voor een gezonde levensstijl. Met al deze invalshoeken zou de aanpak van speeltuin tot beweegtuin geen lokale voorziening moeten zijn, maar een stadsbreed belang. Ik ben nu op zoek naar partners die deze grote klus met Oost voor Elkaar tot een goed eind kunnen brengen.”

Omarm de chaos
Op uitnodiging van Health Hub Utrecht denkt Joop de Bruin ook mee over de wijze waarop het netwerk kan samenwerken met actieve bewoners en kan stimuleren dat bewoners actief worden in hun wijk. Daarover is hij bondig: “De mens staat centraal en wordt door Oost voor Elkaar gefaciliteerd om zijn leven zo veel mogelijk naar eigen inzicht in te richten. Beleidsmakers, omarm de chaos bij het zoeken van nieuwe vormen van samenwerking door en met inwoners. Faciliteer nieuwe bewegingen om tot wasdom te komen. Het zal gaan met vallen en opstaan en ook de nodige tijd vergen, dus heb geduld. Ondersteun deze nieuwe beweging niet met pilotgelden maar met structurele financiering. Zet het buurtgericht werken centraal.”

Nieuwsgierig geworden?
Oostvoorelkaar.nl
Contact: info@oostvoorelkaar.nl

iNSPIREREND EN EIGENTIJDS OPLEIDEN

Op welk deel van zijn werk is Peter Boonstra het meest trots? “Op het vergroten van de diversiteit en inclusie binnen onze organisatie. Vandaag had ik een gesprek met een Syrische vrouw van 57 die een werkervaringsplaats zocht. Van tevoren zei ik tegen mijn collega ‘Linksom of rechtsom, die plaats komt er, onafhankelijk van het gesprek’.”

Vier jaar geleden vroeg Peter Boonstra, die als verpleegkundige en teammanager ook mede verantwoordelijk is voor opleidingsplaatsen bij de GGDrU, zich af: “Zijn wij wel van alle inwoners? Een afspiegeling? Dat werd confronterend. Onze gemiddelde werknemer is een blanke vrouw, 45-plus en hbo of academisch opgeleid.”

Hij startte met een aantal collega’s een programma voor jonge mensen en statushouders.
“Daarvoor had ik drie opleidingsplaatsen nodig voor verpleegkundigen. Nou, daar moest ik mee leuren! Dat leuren wilden we niet meer. Daarom hield ik een enquête onder directe collega’s: hoeveel procent van onze formatie moet opleidingsplaats zijn, als lerende organisatie? Drie, vijf of tien? ‘Tien procent’ was de vrijwel unanieme uitkomst. Met onze 750 medewerkers waren dat dus 75 plaatsen.”

Een jaar later had GGDrU een eigen leeromgeving waarin aankomende professionals werden gecoacht en waarin ze productie draaiden. Er werden wo-ers, hbo-ers en mbo-ers aangetrokken. “Toen hadden we de eerste verpleegkundige met een hoofddoekje, nou …. En als ik nu kijk welke studenten er allemaal rondlopen, fantastisch! We gaan die kleurrijke afspiegeling zijn.”

Met partner Wijksupport in de wijk Kanaleneiland startte Peter een traject om studenten aan mbo2 een opleidingsniveau dat weinig perspectief biedt – als ‘steward publieke gezondheid’ in te zetten.
Door corona kwam alles in een stroomversnelling. “Voor die twintig jongeren in het traject in Kanaleneiland bestond corona niet. Ook op de locatie werden de regels slecht nageleefd. Ze werden door hbo-verpleegkundestudenten opgeleid tot ‘preventiemedewerker’, leerden wat corona met je gezondheid doet en hoe je dat voorkomt. Vervolgens kregen ze een betaalde baan in de vaccinatiestraten en mobiele teststraten van de GGD. Daar leerden ze mensen aan te spreken op de coronaregels en werkten ze in één keer samen met verpleegkundigen, artsen en coördinatoren. Dat doet wat met je, verschillenen verdwijnen, je maakt deel uit van een team. De meeste studenten van die eerste lichting stroomden door in een baan als zorgmedewerker, naar een vervolgopleiding of werken nog in een vaccinatiestraat.”

Het ging snel met het opleidingstraject: in 2018 leidde GGDrU in totaal vier mbo4-studenten op, acht hbo verpleegkundigen en 24 coassistenten. In 2021 werden dat vijftig mbo2- en dertig mbo4-studenten, vijftig hbo-verpleegkundestudenten en 150 coassistenten.

Studenten ontwikkelen en verzorgen samen de werving en voorlichting voor de nieuwe lichting. “Zo zijn we toegankelijker en gaan we die afspiegeling van de maatschappij zijn. En wanneer collega’s een nieuwe activiteit ontwikkelen, bijvoorbeeld een voorlichtingscampagne over een infectieziekte, dan vragen we ‘Heb je de professionals in opleiding al geïncludeerd?’. Met andere woorden, je doet niets zonder die vraag te hebben beantwoord.”

“Een andere regel is ‘stalken mag’. Als je als student iets nodig hebt of wil weten van een ander dan ga je door met bellen tot je een antwoord hebt. De gedachte erachter is dat als je iets wilt bereiken, je net zo lang doorgaat tot je hebt wat je nodig hebt. Veel jonge mensen in opleiding nemen een ondergeschikte positie aan. Dat is niet het startpunt, vind ik. We denken vaak dat het om geld gaat, maar als men door de directeur welkom wordt geheten en toegang heeft tot dingen die men niet verwacht dan gaan in één keer de registers veel meer open bij degene die komt leren. Nou, dat wil je toch? Je wil toch dat iemand kan bloeien? Ook voor de Syrische vrouw met een werkervaringsplaats gaat hier de rode loper uit.”

“Er is altijd wat te leren, ook voor mensen die moeite hebben om hun talent te benutten of niet gezien worden. Ons principe is ‘Doe gewoon mee en van daaruit ga je groeien’. Daar hebben we alle vertrouwen in. Er is schaarste in ons zorgsysteem en we slagen er nog steeds onvoldoende in om jongeren daarin te activeren of te verbinden. Dus dat vind ik nog steeds een heel mooie opgave.”

Om voldoende kwalitatieve en toegankelijke zorg te kunnen leveren is het belangrijk dat er voldoende professionals in de regio zijn. De coalitie Aantrekkelijke arbeidsmarkt binnen de Health Hub Utrecht (HHU) is actief om te zorgen dat bij een toenemende zorgvraag in de samenleving straks ook voldoende zorgpersoneel beschikbaar is. De HHU heeft daarom Nivel onderzoek laten doen in welke mate wonen en bereikbaarheid een probleem vormen bij het behoud en werven van personeel in de arbeidsmarkt Zorg en Welzijn

Bereikbaarheid en wonen vooral een obstakel bij werving, in mindere mate bij behoud van personeel 

Er blijken duidelijke verschillen te zijn tussen de obstakels die werkgevers in de sector zorg en welzijn ervaren bij het werven en die bij het behouden van personeel. Voor het behoud van werknemers vormt de factor ‘bereikbaarheid en wonen’ geen groot obstakel, geven zij aan. In de figuur zien we dan ook dat genoemde obstakels ‘wonen en werken’(met lichtblauwe achtergrond) een groter obstakel vormen bij werven (lichtblauwe balk) dan bij behoud (donkerblauwe balk). 

Mentale werklast belangrijkste knelpunt voor behoud van personeel 

Waar de factor ‘salaris en arbeidsvoorwaarden’ als het grootste obstakel wordt gezien bij het werven van personeel, is de factor ‘mentale werklast’ het grootst bij het behouden van personeel; hier komt ‘salaris en arbeidsvoorwaarden’ op de tweede plek. De meeste organisaties geven aan dat de salarissen die in de sector zorg en welzijn geboden worden te laag zijn, zeker in vergelijking met andere concurrerende sectoren. 

Effect van het oplossen van ervaren obstakels 

Om personeel beter te kunnen werven, moet de aandacht gaan naar salarissen en arbeidsvoorwaarden. Onderzoeker Art van Schaaijk van Nivel: “De meeste obstakels die we hebben onderzocht, zijn niet direct regionaal op te lossen. Het vinden van oplossingen vergt een gezamenlijke aanpak van werkgevers in de sector zorg en welzijn, zorgverzekeraars en de (landelijke) politiek”. Organisaties zouden inhoud en organisatie van het werk aan moeten passen, om hun personeel ook te behouden. Het integraal en multidisciplinair aanpakken van de verschillende typen obstakels is noodzakelijk. Daarbij is het belangrijk om niet alleen in te zetten op werving, maar zeker ook op het behoud van medewerkers.

Relatieve importantie van factoren bij het werven en behoud van personeel gerangschikt op hun belang bij het werven. (n=142).

wie werkten er aan het project mee?

De afgelopen twee jaar heeft Monobanda in co-creatie met zorginstelling Pluryn, de Kingmaschool voor speciaal basisonderwijs en gedragswetenschapper Dr. J.W. Weerdmeester gewerkt aan “Spiegelstem”, een kunstzinnige ervaring waarin emoties op een positieve manier onder de aandacht gebracht worden. Gemaakt voor én samen met een doelgroep waarbij kunst en cultuurbeleving niet vanzelfsprekend is en het vaak ten onrechte over het hoofd wordt gezien.

Team:
Simon van der Linden (concept)
Rian Evers (project management)
Dr. Joanneke Weerdmeester (research)
Beer van Geer (programmeur)
Jesse van Leeuwen (programmeur)
Neander Giljam (programmeur)
Titouan Millet (Visual programmeur)
Fedde ten Berge (stem programmeur)

Samenwerkings partners:
Dagstedingscentrum “De Zonnering”, onderdeel van Pluryn (Maarsbergen)
“De Kingmaschool” (Amersfoort), school voor speciaal basisonderwijs

Mede mogelijk gemaakt door:
AGIS Innovatiefonds
Stimuleringsfonds

waar gaat het ontwerp over?

Spiegelstem is een fysieke ruimte met interactieve lichtprojectie. Door geluid te maken “verf” je kleuren, lijnen en figuren op de projectievloer. Een camera en microfoon registreren alles wat je doet en vervolgens wordt dat vertaald naar geprojecteerde visuele beelden. Alles mag! Praten, neuriën, schreeuwen, stampen: elk geluid produceert andere kleuren en texturen. Met je lichaam “stuur” je de verfkwast. Spiegelstem nodigt je op deze manier uit om je gevoel met je hele lichaam te uiten en reageert op je emoties: je wordt gezien en gehoord. Spelenderwijs creëer je een persoonlijk kunstwerk dat je met je eigen bewegingen en stemgeluid hebt gemaakt. Spiegelstem leert jongeren emotieregulerende vaardigheden aan op een speelse en creatieve manier. Daarnaast biedt Spiegelstem de mogelijkheid voor begeleiders om op een andere manier in gesprek te gaan over emoties a.d.h.v. de door jongeren gemaakte stemschilderijen. Op die manier maken wij een kunstzinnige ervaring ook relevant binnen een zorgcontext. Spelen is gezond!

wat is er sindsdien mee gebeurD?

De afgelopen twee jaar heeft Monobanda in cocreatie met haar twee zorgpartners “Spiegelstem” bedacht, ontwikkeld en getest. Dat de installatie potentie heeft als creatieve uitlaatklep is duidelijk, ook omdat spelers het nu al erg leuk vinden om met Spiegelstem bezig te zijn. Ook zien zowel begeleiders als therapeuten potentie voor Spiegelstem als tool om de emotie-regulatie vaardigheden van de jongeren te verbeteren. Toch moet er nog veel gebeuren om dát echt waar te maken: niet alleen moet de werking van “Spiegelstem” daarvoor beter onderzocht worden, ook moet er hard gewerkt worden aan implementatie van Spiegelstem binnen de instellingen. Hoe kunnen we ervoor gaan zorgen dat de installatie aansluit bij de realiteit en context van de doelgroep? Deze stap, van een geslaagd prototype naar een succesvolle “interventie” die ook daadwerkelijk gebruikt wordt in de dagelijkse realiteit, blijkt een stuk groter dan van tevoren bedacht. Ons plan is deze laatste stap de komende twee jaar samen met onze zorgpartners te gaan zetten!

waar ben je nu mee bezig?

In de laatste fase van ontwikkeling van “Spiegelstem” werken we zowel aan het nóg beter maken van de installatie zelf als aan het opstellen van gebruiksscenario’s, zodat Spiegelstem ook geïntegreerd kan raken binnen de instellingen.

Voor “Spiegelstem” zelf gaan we bijvoorbeeld een multiplayer variant ontwikkelen, mede omdat daar vanuit de jongeren veel vraag naar is. Ook voegen we een snoezel-optie toe aan de installatie, waardoor je ook lekker kan ontspannen in de ruimte én maken we personalisatie van de speelervaring mogelijk (waardoor je bijvoorbeeld zelf de duur/intensiteit van de ervaring in kan stellen).

Foto Credits: 

wie werkten er aan het project mee?

Marieke van der Burg, media designer.

waar gaat het project over?

Door middel van een spotlicht komt een schaduwwereld tot leven, een wereld die onze menselijke, herkenbare maar vaak niet uitgesproken emoties en gevoelens laat zien. De taboe op het uiten van onze emoties en gevoelens herkennen de meesten van ons maar maakt het uitdrukken hiervan niet vanzelfsprekend. Om de taboe te doorbreken zet Self Spot (2022) onze moeilijkheden letterlijk en figuurlijk in het spotlicht. Elk object in de keuken heeft zijn eigen karaktereigenschappen, emoties en gevoelens, net als wij.

Met een zaklamp kunnen bezoekers schijnen op een keuken waardoor binnen het kader van het spotlicht schaduwen van de objecten zichtbaar worden. Al snel beginnen de schaduwen te leven. Elk object heeft zijn eigen karaktereigenschappen, emoties en gevoelens, net als wij.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Onlangs heb ik met trots de HKU Award namens de gemeente Utrecht in ontvangst mogen nemen. Momenteel ben ik aan het touren met Self Spot op verschillende plekken zoals Dutch Design Week, Betweter Festival en LUNA Media Festival Leeuwarden om zoveel mensen deze betekenisvolle ervaring mee te geven en zoek ik naar nog meer mooie plekken om Self Spot tentoon te stellen.

waar ben je nu mee bezig?

Ik wil met Self Spot onze emoties en gevoelens een plek in het spotlicht geven en het lijkt me heel tof om dit toegepast te maken op verschillende locaties. Daarnaast is Self Spot een unieke interactieve verhaalmethode die interessant kan zijn voor musea, festivals, bedrijven en scholen.

Fotograaf: Marieke van den Burg

wie werkten er aan het project mee?

Greenberry, Garage2020 en Gemeente Utrecht werken in dit project samen als ontwerpteam de Krijtclub, in samenwerking met de betrokken partners Lokalis, Kind & Co-Ludens, Jeugdgezondheidszorg en Katholieke Scholenstichting Utrecht.

waar gaat het ontwerp over?

De Krijtclub ontwerpt een eerlijke start voor alle jonge kinderen in Utrecht. Tijdens de coronapandemie kwam die eerlijke start nog meer onder druk te staan. Daarbij zijn de obstakels niet voor alle kinderen hetzelfde. Naar aanleiding van onderzoek in de wijk Rivieren-/Dichterswijk zag het ontwerpteam dat het hebben van een eerlijke start hier onder druk kan staan, doordat ouders hier vaak bezig zijn met de vraag ‘is of doet mijn kind wel normaal’? Dit komt voort uit onze prestatiemaatschappij waarin we steeds sneller vragen om labels en diagnoses. Ouders worden hier onzeker van, zijn overbezorgd en zoeken de professional op zolang ‘het probleem’ niet opgelost is. Dat heeft weer effect op het kind en de kansen die het kind krijgt of pakt, en op de zorg: daar worden namelijk – vaak onschuldige – vragen gesteld en wordt er hierdoor ruimte van professionals ingenomen die niet besteed kan worden aan mensen in kwetsbare situaties.

De Krijtclub ging daarom aan de slag met het zoeken van een oplossing op de vraag: Hoe kunnen ouders variaties in het opgroeien makkelijker verdragen, zodat er meer mentale ruimte is voor het kind en zorg terecht komt bij de gezinnen die het nodig hebben?

De bedachte oplossing is een interactief programma met een nieuwe, prikkelende manier van denken over denken genaamd Denkles. Het werd ontworpen samen met ouders en experts, en vindt zijn oorsprong in de metacognitieve therapie. Met behulp van theoretische denklessen en gedachte-experimenten leren ouders dat ze wel degelijk controle hebben over hun gedachten, en laten we ze ervaren dat ze hun aandacht kunnen verleggen van kwesties in hun hoofd naar hun kind.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Het concept is getest in een experiment waarbij ouders uit Utrecht in drie weken een interactief programma deelnamen. De belangrijkste onderdelen uit Denkles (denklessen, wekelijkse test en experimenten) zijn gesimuleerd met spraakmemo’s, afbeeldingen en aantrekkelijke teksten in een whatsapp bot. Gedurende 3 weken kregen 14 ouders van jonge kinderen om de 1 of 2 dagen een onderdeel uit het Denkles programma toegestuurd. Zo onderzocht het ontwerpteam wat het effect van Denkles kan zijn op ouders. Hebben zij door het gebruik van Denkles meer beschikbare aandacht voor hun gezin?

De test liet zien dat er potentie is voor deze oplossing:

• 60% van de deelnemers ziet dat het experiment een positief effect heeft op hun mentale ruimte;
• 85% van de deelnemers gemotiveerd is om het experiment af te ronden;
• 85% van de deelnemers heeft behoefte heeft om de oplossing te downloaden in de toekomst.

waar ben je nu mee bezig?

Uiteindelijk wil de Krijtclub met Denkles ervoor zorgen dat ouders onzekerheden rondom het ouderschap beter kunnen verdragen en daardoor minder gebruik zullen maken van zorg. Of we de druk op de zorg gaan verlagen kunnen we met dit (relatief korte) experiment niet bepalen. Het doel van dit experiment was om te kijken wat het effect was op het individu en of zij dit effect ook ervaarden. Dat heeft dit experiment bevestigd. Om iets over dit maatschappelijke effect te kunnen zeggen is meer tijd en onderzoek nodig.

Voor verdere verkenning loopt er op dit moment een haalbaarheidscheck met het doel om een advies te kunnen geven over of en hoe de oplossing Denkles verder kan worden ontwikkeld en wat daarvoor nodig is.

wie werkten er aan het project mee?

Het project is een initiatief van Vilans en Studio Laura Koenen. Er wordt met 10 verschillende zorgorganisaties aan dit project vormgegeven, zowel grote als kleine organisaties verspreid over het hele land. Het project is mogelijk gemaakt door het Stimuleringfonds Creatieve Industrie. 

waar gaat het ontwerp over?

Ken.Mij is een project waarbij gewerkt wordt aan het vormgeven van speculatieve ontwerpmethodieken om bij te dragen aan het bovenhalen van wensen en verlangens bij mensen met dementie. Dit door het stimuleren van design-denken in de ouderenzorg. De methode en toolkit zijn beide nog in ontwikkeling. Het verloop van het project beslaat drie fases. 

Gedurende de eerste fase van het project hebben we met zeven zorgorganisaties een eerste prototype van de Ken.Mij Toolkit getest. Hierbij zijn er drie spellen vormgegeven waarmee op vernieuwende wijze het gesprek tussen zorgprofessional en cliënt aangegaan kon worden. Middels de toolkit het gesprek voeren werd als positief ervaren. Er werd nog een drempel ervaren om vrij aan de slag te gaan met de creatieve middelen. De duurzame inzetbaarheid hiervan vroeg om een betere uitwerking. In de tweede fase van dit project hebben we dan ook meer gefocust op de ‘creative confidence’ van zorgprofessionals. Dit hebben we gedaan door een nieuw ontwerp met hen vorm te geven die nog beter inzetbaar is op de werkvloer. Het gaat hierbij om een toolkit waarmee op verschillende manieren zelf een spel vormgegeven kan worden. 

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Ken.Mij is momenteel nog volop in ontwikkeling en beweging. Het traject heeft geleid tot mooie gesprekken waarbij nieuwe wensen en verlangens op tafel zijn gekomen, tot waardevolle inzichten en nieuwe samenwerkingen tussen het ontwerp-, onderwijs- en zorglandschap. In de laatste fase zullen we ons richten op kennisdeling, het leren werken met de methode en de vormgeving van de definitieve toolkit.

waar ben je nu mee bezig?

Studio Laura Koenen richt momenteel voornamelijk op projecten in de ouderenzorg. Naast Ken.Mij wordt er ook gewerkt aan Zie.Mij. Dit is een project waarbij er een spel wordt vormgegeven dat kan worden ingezet om in gesprek te gaan over uiterlijke verzorging. Daarnaast wordt er gewerkt aan het vormgeven van tools om het gesprek over intimiteit aan te gaan in de ouderenzorg, zodat ook dit onderwerp bespreekbaarder wordt. Laura is tevens docent in het creatief mbo-onderwijs van SintLucas en coacht studenten van diverse opleidingen in hun ontwerpvraagstukken rondom ouderenzorg. Voor meer informatie: 

wie werkten er aan het project mee?

Vanuit Radboudumc werkten mee: Prof. dr. Bas Bloem (hoogleraar neurologische bewegingsstoornissen), Sabine Schootemeijer (onderzoeker) en Nienke de Vries (onderzoeker).

Vanuit IJsfontein werkten mee: Maria de Lange (projectmanager), Rose-Anne Dotinga (designer behaviour & play), Pieter Snijders (visual/interaction designer), Koen de Geringel (developer), Ronald Benschop (developer) en Jan Willem Huisman (mede-oprichter & creatief directeur).

waar gaat het ontwerp over?

Stepwise is een app die mensen met de ziekte van Parkinson motiveert om meer te bewegen. Het ontwerp is een vervolg op de Park-in-Shape studie, waaruit bleek dat mensen met de ziekte van Parkinson baat hebben bij regelmatig sporten. De app is ontwikkeld in opdracht van het Radboudumc Nijmegen.

Wat motiveert mensen met de ziekte van Parkinson om meer te bewegen?  Onderzoek wijst uit dat mensen met de ziekte van Parkinson graag willen bijdragen aan het vergroten van de kennis over hun ziekte. Dit inzicht stond aan de basis van de ontwikkeling van de app.

Geïnspireerd op het hook-model  gebruikt Stepwise verschillende strategieën. Van concrete beweegtips (zet je schoenen alvast voor de deur!) tot social talk. In de app chatten deelnemers met hun virtuele coach Bas Bloem. Hij motiveert om meer te bewegen én geeft aan hoe waardevol het is dat je meedoet met het onderzoek. Bovendien telt de app het aantal stappen dat je zet, en geeft je een persoonlijk weekdoel.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Het onderzoek is in volle gang: we onderzoeken of Stepwise een grote groep mensen met de ziekte van Parkinson helpt om gedurende één jaar meer te bewegen. Inmiddels gebruiken ongeveer 170 mensen met de ziekte van Parkinson de app, waarvan 25 de studie hebben afgerond. Maar liefst 23 daarvan blijven de app gebruiken.

waar ben je nu mee bezig?

wie werkten er aan het project mee?

Encounter #8 is een project van ontwerper Joost van Wijmen met als partners Vitalis Woonzorg Groep, Avans Hogeschool en Leyden Academy on Vitality and Ageing. Het project werd gesubsidieerd door Kunstloc Brabant (Impulsgelden), Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, DELA Fonds, Stichting RCOAK, Fonds Sluyterman van Loo,Stichting Het R.C. Maagdenhuis en Stichting Brentano’s Steun des Ouderdoms

waar gaat het ontwerp over?

Wat kunnen we leren van elkaars levensloop? Dat is de centrale vraag binnen ENCOUNTER#8 Gedeeld Perspectief.

Samen met Vitalis Woonzorg Groep, Avans Hogeschool en Leyden Academy on Vitality and Ageing ontwikkelde social designer Joost van Wijmen ENCOUNTER#8, een reeks ontmoetingen tussen bewoners van Vitalis en studenten sociale studies van Avans. Een oudere werd gekoppeld aan een student. Veertien weken lang ontmoetten zij elkaar in de Wilgenhof, een woonzorglocatie. Iedere week ontvingen zij een opdracht waarbij zij de eigen of elkaars leefwereld in kaart brachten. Hierbij werd gebruik gemaakt van verschillende kunst- en designvormen. Allebei hetzelfde doen was het uitgangspunt. Zo werd bijvoorbeeld gevraagd om een week lang hun uitzicht te fotograferen, of moesten ze een dag lang het aantal meters zij afleggen noteren. Vervolgens reflecteerden zij samen op dit materiaal. Door hun levens te vergelijken en inzichten te delen, konden ze zich op een laagdrempelige maar onverwachte manier in elkaar verplaatsen.

‘De kracht van dit project zit in de ontmoetingen en activiteiten die leiden tot een kwetsbare dialoog. Zo ontstaat een genuanceerder beeld over oud worden en gezondheid. Bewoners worden als ervaringsdeskundige ingezet, de studenten betrokken en het ouder wordende lichaam bespreekbaar gemaakt, daar zit voor ons de meerwaarde’, aldus Maaike Mul, Coördinator Kunst & Cultuur Vitalis Woonzorg Groep.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Het project kreeg een vervolg in het project ENCOUNTER#9. Door verschillende partners en financiers werd gevraagd of we de ontworpen ‘methode’ ook konden opschalen, zodat in een volgend project méér ouderen en studenten bereikt konden worden. Ook was de vraag of Joost, als designer, een stap terug zou kunnen doen, zodat deelnemers en organisaties zélf het project konden runnen. Zo ontstond ENCOUNTER#9. Tijdens ENCOUNTER#9 werd het project in Eindhoven opgeschaald: er nam nu een grotere groep studenten HBO sociaal werk van Avans deel. Daarnaast werd het project uitgebreid naar Leiden, waar studenten MBO sociaal werk van MBO Rijnland en bezoekers van een ontmoetingscentrum van een Leidse zorgorganisatie deel gingen nemen aan het project.

waar ben je nu mee bezig?

De realisatie van ENCOUNTER#9 bleek uitdagend. De beoogde opbrengsten bleven aanvankelijk uit en werden soms vervangen door onverwachte bijvangsten. Inmiddels breng ik deze opbrengsten in kaart. Om te leren wat er beter kan of te duiden wat goed ging vroeg ik deelnemers hoe ze hun eigen bijdrage en rol binnen dit project hadden ervaren. Dit doe ik samen met onderzoekers van Leyden Academy on Vitality and Ageing, met het Practoraat CIV Welzijn & Zorg, dat onderdeel is van MBO Rijnland en het Lectoraat Performatieve Maakprocessen van de HKU. We werken naar een publicatie toe, zodat de bevindingen overdraagbaar worden aan andere professionals uit de zorg en design. 

Foto Credits: Jesse van de Valk, Joost van Wijmen, Nenah
Gorissen