Joop maakte al kennis met Utrecht Oost in 1963 toen hij als student op kamers kwam in de Prinsenstraat. Eenmaal afgestudeerd werkte Joop jarenlang als o.a. huisarts in Oost. Nu zet hij zich op andere manieren in. Wat hij bijvoorbeeld belangrijk vindt: “Informatievoorziening door instanties kan toegankelijker. Er zijn veel laaggeletterden en digibeten die daar nu moeite mee hebben.” Daarvoor biedt het informatiepunt van Oost voor Elkaar hulp. Mede dankzij de samenwerking met studenten van ROC Midden Nederland en Hogeschool Utrecht.

Wijkcoöperatie Oost voor Elkaar
De Wijkcoöperatie is er voor bewoners in Utrecht Oost die elkaar willen helpen en ondersteunen. Oost voor Elkaar is een uitbreiding van het Wijkinformatiepunt Utrecht Oost en wordt eveneens georganiseerd door bewoners zelf. Ze werken samen met ondernemers en de organisaties in de wijk. Iedereen die een activiteit aan de wijk wil bieden, kan terecht bij Oost voor Elkaar. Op de digitale kalender oostvoorelkaar.nl staan tientallen sportieve activiteiten, cursussen, bijeenkomsten en feestelijke gelegenheden, voor en door bewoners, ondernemers en bedrijven in de wijk.

Wandelgroepen
Zo vertrekt er drie ochtenden per week een wandelgroep in de wijk. De ene dag vanaf de Homeruslaan, de andere vanaf de Mytylweg en de Oudwijkerdwarsstraat. Veelal oudere wijkbewoners nemen deel aan die groepen. “Het gaat om de gezelligheid en het samen bewegen. Ook mensen die niet meer goed zelfstandig op pad kunnen gaan met ons mee. We zorgen voor elkaar. In totaal trekken er wekelijks zo’n 30 tot 35 bewoners met elkaar op uit.

Van speeltuinen naar beweegtuinen voor jong en oud
Een van de vragen die we aan actieve bewoners stellen is hoe Health Hub Utrecht-partners kunnen helpen. Joop vertelt over zijn idee om de speeltuinen in de stad om te bouwen tot beweegtuinen voor jong en oud.

“Laatst kwam ik bij een speeltuintje in onze buurt. Daar zat een kleumende oudere dame op een bankje terwijl haar kleinkind vrolijk met de toestellen speelde. ‘Bent u niet dokter De Bruin?’, vroeg ze. Ik herinnerde me haar niet. Al 32 jaar ben ik geen praktiserend arts meer. We raakten aan de praat en ze vroeg of ik ook niet vond dat er in de Utrechtse speeltuinen ook beweegmogelijkheden voor ouderen moeten komen. Dan kunnen zij aan hun conditie werken terwijl ze op hun kleinkinderen passen.”

Joop ging in gesprek met de instanties in zijn buurt over dit idee. Zij stelden voor om een projectvoorstel in te dienen voor financiering. “Moet ik nu offertes gaan aanvragen voor speeltoestellen? Het omvormen van speeltuinen tot beweegtuinen is toch geen zaak van een individu met een goed idee? Veel wordt gesproken over het in contact brengen van jong en oud. Ook over laagdrempelige ontmoetingsplekken en bewegen voor een gezonde levensstijl. Met al deze invalshoeken zou de aanpak van speeltuin tot beweegtuin geen lokale voorziening moeten zijn, maar een stadsbreed belang. Ik ben nu op zoek naar partners die deze grote klus met Oost voor Elkaar tot een goed eind kunnen brengen.”

Omarm de chaos
Op uitnodiging van Health Hub Utrecht denkt Joop de Bruin ook mee over de wijze waarop het netwerk kan samenwerken met actieve bewoners en kan stimuleren dat bewoners actief worden in hun wijk. Daarover is hij bondig: “De mens staat centraal en wordt door Oost voor Elkaar gefaciliteerd om zijn leven zo veel mogelijk naar eigen inzicht in te richten. Beleidsmakers, omarm de chaos bij het zoeken van nieuwe vormen van samenwerking door en met inwoners. Faciliteer nieuwe bewegingen om tot wasdom te komen. Het zal gaan met vallen en opstaan en ook de nodige tijd vergen, dus heb geduld. Ondersteun deze nieuwe beweging niet met pilotgelden maar met structurele financiering. Zet het buurtgericht werken centraal.”

Nieuwsgierig geworden?
Oostvoorelkaar.nl
Contact: info@oostvoorelkaar.nl

iNSPIREREND EN EIGENTIJDS OPLEIDEN

Op welk deel van zijn werk is Peter Boonstra het meest trots? “Op het vergroten van de diversiteit en inclusie binnen onze organisatie. Vandaag had ik een gesprek met een Syrische vrouw van 57 die een werkervaringsplaats zocht. Van tevoren zei ik tegen mijn collega ‘Linksom of rechtsom, die plaats komt er, onafhankelijk van het gesprek’.”

Vier jaar geleden vroeg Peter Boonstra, die als verpleegkundige en teammanager ook mede verantwoordelijk is voor opleidingsplaatsen bij de GGDrU, zich af: “Zijn wij wel van alle inwoners? Een afspiegeling? Dat werd confronterend. Onze gemiddelde werknemer is een blanke vrouw, 45-plus en hbo of academisch opgeleid.”

Hij startte met een aantal collega’s een programma voor jonge mensen en statushouders.
“Daarvoor had ik drie opleidingsplaatsen nodig voor verpleegkundigen. Nou, daar moest ik mee leuren! Dat leuren wilden we niet meer. Daarom hield ik een enquête onder directe collega’s: hoeveel procent van onze formatie moet opleidingsplaats zijn, als lerende organisatie? Drie, vijf of tien? ‘Tien procent’ was de vrijwel unanieme uitkomst. Met onze 750 medewerkers waren dat dus 75 plaatsen.”

Een jaar later had GGDrU een eigen leeromgeving waarin aankomende professionals werden gecoacht en waarin ze productie draaiden. Er werden wo-ers, hbo-ers en mbo-ers aangetrokken. “Toen hadden we de eerste verpleegkundige met een hoofddoekje, nou …. En als ik nu kijk welke studenten er allemaal rondlopen, fantastisch! We gaan die kleurrijke afspiegeling zijn.”

Met partner Wijksupport in de wijk Kanaleneiland startte Peter een traject om studenten aan mbo2 een opleidingsniveau dat weinig perspectief biedt – als ‘steward publieke gezondheid’ in te zetten.
Door corona kwam alles in een stroomversnelling. “Voor die twintig jongeren in het traject in Kanaleneiland bestond corona niet. Ook op de locatie werden de regels slecht nageleefd. Ze werden door hbo-verpleegkundestudenten opgeleid tot ‘preventiemedewerker’, leerden wat corona met je gezondheid doet en hoe je dat voorkomt. Vervolgens kregen ze een betaalde baan in de vaccinatiestraten en mobiele teststraten van de GGD. Daar leerden ze mensen aan te spreken op de coronaregels en werkten ze in één keer samen met verpleegkundigen, artsen en coördinatoren. Dat doet wat met je, verschillenen verdwijnen, je maakt deel uit van een team. De meeste studenten van die eerste lichting stroomden door in een baan als zorgmedewerker, naar een vervolgopleiding of werken nog in een vaccinatiestraat.”

Het ging snel met het opleidingstraject: in 2018 leidde GGDrU in totaal vier mbo4-studenten op, acht hbo verpleegkundigen en 24 coassistenten. In 2021 werden dat vijftig mbo2- en dertig mbo4-studenten, vijftig hbo-verpleegkundestudenten en 150 coassistenten.

Studenten ontwikkelen en verzorgen samen de werving en voorlichting voor de nieuwe lichting. “Zo zijn we toegankelijker en gaan we die afspiegeling van de maatschappij zijn. En wanneer collega’s een nieuwe activiteit ontwikkelen, bijvoorbeeld een voorlichtingscampagne over een infectieziekte, dan vragen we ‘Heb je de professionals in opleiding al geïncludeerd?’. Met andere woorden, je doet niets zonder die vraag te hebben beantwoord.”

“Een andere regel is ‘stalken mag’. Als je als student iets nodig hebt of wil weten van een ander dan ga je door met bellen tot je een antwoord hebt. De gedachte erachter is dat als je iets wilt bereiken, je net zo lang doorgaat tot je hebt wat je nodig hebt. Veel jonge mensen in opleiding nemen een ondergeschikte positie aan. Dat is niet het startpunt, vind ik. We denken vaak dat het om geld gaat, maar als men door de directeur welkom wordt geheten en toegang heeft tot dingen die men niet verwacht dan gaan in één keer de registers veel meer open bij degene die komt leren. Nou, dat wil je toch? Je wil toch dat iemand kan bloeien? Ook voor de Syrische vrouw met een werkervaringsplaats gaat hier de rode loper uit.”

“Er is altijd wat te leren, ook voor mensen die moeite hebben om hun talent te benutten of niet gezien worden. Ons principe is ‘Doe gewoon mee en van daaruit ga je groeien’. Daar hebben we alle vertrouwen in. Er is schaarste in ons zorgsysteem en we slagen er nog steeds onvoldoende in om jongeren daarin te activeren of te verbinden. Dus dat vind ik nog steeds een heel mooie opgave.”

Om voldoende kwalitatieve en toegankelijke zorg te kunnen leveren is het belangrijk dat er voldoende professionals in de regio zijn. De coalitie Aantrekkelijke arbeidsmarkt binnen de Health Hub Utrecht (HHU) is actief om te zorgen dat bij een toenemende zorgvraag in de samenleving straks ook voldoende zorgpersoneel beschikbaar is. De HHU heeft daarom Nivel onderzoek laten doen in welke mate wonen en bereikbaarheid een probleem vormen bij het behoud en werven van personeel in de arbeidsmarkt Zorg en Welzijn

Bereikbaarheid en wonen vooral een obstakel bij werving, in mindere mate bij behoud van personeel 

Er blijken duidelijke verschillen te zijn tussen de obstakels die werkgevers in de sector zorg en welzijn ervaren bij het werven en die bij het behouden van personeel. Voor het behoud van werknemers vormt de factor ‘bereikbaarheid en wonen’ geen groot obstakel, geven zij aan. In de figuur zien we dan ook dat genoemde obstakels ‘wonen en werken’(met lichtblauwe achtergrond) een groter obstakel vormen bij werven (lichtblauwe balk) dan bij behoud (donkerblauwe balk). 

Mentale werklast belangrijkste knelpunt voor behoud van personeel 

Waar de factor ‘salaris en arbeidsvoorwaarden’ als het grootste obstakel wordt gezien bij het werven van personeel, is de factor ‘mentale werklast’ het grootst bij het behouden van personeel; hier komt ‘salaris en arbeidsvoorwaarden’ op de tweede plek. De meeste organisaties geven aan dat de salarissen die in de sector zorg en welzijn geboden worden te laag zijn, zeker in vergelijking met andere concurrerende sectoren. 

Effect van het oplossen van ervaren obstakels 

Om personeel beter te kunnen werven, moet de aandacht gaan naar salarissen en arbeidsvoorwaarden. Onderzoeker Art van Schaaijk van Nivel: “De meeste obstakels die we hebben onderzocht, zijn niet direct regionaal op te lossen. Het vinden van oplossingen vergt een gezamenlijke aanpak van werkgevers in de sector zorg en welzijn, zorgverzekeraars en de (landelijke) politiek”. Organisaties zouden inhoud en organisatie van het werk aan moeten passen, om hun personeel ook te behouden. Het integraal en multidisciplinair aanpakken van de verschillende typen obstakels is noodzakelijk. Daarbij is het belangrijk om niet alleen in te zetten op werving, maar zeker ook op het behoud van medewerkers.

Relatieve importantie van factoren bij het werven en behoud van personeel gerangschikt op hun belang bij het werven. (n=142).

wie werkten er aan het project mee?

‘Printfulness by Printherapy’ is een initiatief van ontwerper Gabriela Aguirrezabal.
Ontwikkeld tijdens de Business Model Challenge van Impact Hub Amsterdam en met ondersteuning van Innofest voor de testmethodologie.

waar gaat het ontwerp over?

Tijdens een van de Corona lockdowns heb ik, net als veel mensen, een nieuwe hobby ontdekt. Ik ging heel intensief linosnijden (linografie) en dat werkte voor mij goed tegen angst en rusteloosheid. Ik kwam tot rust omdat deze techniek een bepaalde aandacht vraagt, het dwingt je om in het moment te voelen wat het materiaal te vertellen heeft als je er door snijdt. Ik dacht meteen dat dit voor meer mensen ook kon werken. Ik geloof namelijk dat iedereen creatief is, al zijn sommigen dat misschien vergeten. Daarom heb ik een begeleidende audio ontwikkeld waarmee je persoonlijke creativiteit wordt aangewakkerd.

Het resultaat is een “workshop in a box”, met alle benodigde tools voor linosnijden en een link naar een Printfulness audiobegeleiding. De audio vertelt over de techniek, maar neemt je daarnaast mee in een reis naar je gevoelens en de vertaling daarvan naar lijnen en uiteindelijk je eigen linosnede en -druk. De oefening is gebaseerd op positieve psychologie en zit vol met metaforen over het leven.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

De eerste Printfulness oefening is klaar en inmiddels door meer dan 150 personen gekocht, gebruikt en positief gewaardeerd op een creatief festival. De effectiviteit van de oefening is gevalideerd door middel van voor- en nameting.

Ik ben van plan om meer oefeningen te ontwerpen in samenwerking met experts en volgens de Innofest methode voor de toetsing en ontwikkelen met de doelgroep. Dit project is voor mij extra bijzonder, want het is een van de dingen die mij geholpen heeft in een hele donkere periode. Ik haal nog steeds een goede dosis veerkracht uit.”

De ‘workshops in a box’ zijn te koop via de Printherapy.com  website, maar het bereik kan veel beter. Gabriela is op zoek naar partners voor de doorontwikkeling van de go-to-market strategie. Bij interesse, neem gerust contact op met haar via: gabi@printherapy.com

waar ben je nu mee bezig?

Ik ben freelance ‘social designer’ (www.bettersocialdesign.nl) en naast Printherapy, werk ik aan verschillende maatschappelijke uitdagingen/projecten zoals: De Tafelberg: Woningen en een ‘community of care’ voor jongeren in Amsterdam Zuid Oost en BouwBox binnen het ‘Gelijke kansen-initiatief’ voor ABN AMRO in samenwerking met (ink). social design.

Foto Credits: 

wie werkten er aan het project mee?

waar gaat het ontwerp over?

wat is er sindsdien mee gebeurD?

waar ben je nu mee bezig?

wie werkten er aan het project mee?

Social designers Sjaak Langenberg & Rosé de Beer ontwikkelden in opdracht van gehandicaptenzorgorganisatie Severinus in Veldhoven het concept voor de Kleinkijkacademie en hebben de artistieke leiding over het project.

Aan de uitvoering van het project werkten mee:

Social Designer Manon van Hoeckel

Social designer Cécile Espinasse

Kunstenaar Feiko Beckers

Kunstenaar Cathalijne Smulders

Theatermaker Joris van Midde

Kunstenaarscollectief Tilburg Cowboys

Projectteam Severinus:

Ilse van Gompel, manager leren, werken, vrijetijd en gedelegeerd opdrachtgever

Marijke van Oosteren, projectleiding

Esther Akkermans, opleidingsadviseur

Anne Smetser, adviseur communicatie

Marijke Smits, regiebegeleider dagbesteding

Bram Janssen, docent Severinus Academie

Begeleiders Severinus voortraject:

Kirsten Henselmans, projectleiding

Ilona Senders, projectadviseur

Er werd aan het project meegewerkt door vele bewoners en begeleiders op 7 geschakelde woningen van Severinus en door studenten en docenten van de Severinus Academie

Film: Twan Mickers

Fotografie: Ben Nienhuis

Het project is financieel ondersteund door het Fonds voor Cultuurparticipatie, het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, en de Provincie Noord-Brabant/Kunstloc via de Impulsgeldenregeling.

waar gaat het ontwerp over?

In hun vooronderzoek ontdekten Sjaak Langenberg & Rosé de Beer dat pragmatische zorgtaken vanuit een andere blik kunnen veranderen in meer belevingsgerichte culturele activiteiten. Vanuit deze visie transformeerden ontwerpers en kunstenaars uit verschillende disciplines alledaagse zorgtaken en huishoudelijke activiteiten tot een verrassend nieuw aanbod op woningen voor bewoners met een ernstig verstandelijke en ernstig meervoudige beperking. Zij deden dit vanuit het perspectief van, en in samenwerking met, de begeleiders op die woningen. Zo werd de ontwerpersblik geïntegreerd in het palet van vaardigheden van zorgmedewerkers.

In de zorg draait alles om de cliënt. De cliënt is echter ook een blinde vlek in de zorg. Sjaak en Rosé ontwerpen vanuit een meervoudig perspectief. Dus kijken zij ook naar de zorgmedewerker en diens welbevinden. Want als de zorgmedewerker meer plezier in haar of zijn werk heeft, dan heeft dat ook een positief effect op het welzijn van de bewoners. Zeker in het geval van mensen met een ernstige verstandelijke en meervoudige beperking die vaak een antenne hebben voor hoe je in je vel zit.

Bekijk hier de korte film met Sjaak Langenberg & Rosé de Beer over het ontstaan dan de Kleinkijkacademie: https://www.youtube.com/watch?v=feL7wi-yAzo

Social Designer Manon van Hoeckel wierp letterlijk een frisse blik op twee woningen. Ramen wassen werd bij haar een interactief spel met bewoners. Door een mentale carwash liet ze medewerkers fris aan hun dienst beginnen, want als je rust uitstraalt is de sfeer op de woning vaak ook goed. Manon bundelde haar tips and tricks in een weekkalender, want het toilet is de enige plek waar begeleiders zich even kunnen terugtrekken. Bekijk hier de korte film over Manon: https://www.youtube.com/watch?v=QlHiAaFEy7s&t=2s

Social designer Cécile Espinasse heeft met medewerkers geëxperimenteerd met kleur, geur, structuur en presentatie van eten op de woningen. Zo bedacht ze een bijzondere ‘deegmassage’ en door warme chocomel of koude ranja in een vacuümzak te schenken liet ze bewoners de drankjes niet alleen proeven, maar ook vooraf op de huid voelen, een dubbele sensatie. Bekijk hier de korte film over Cécile: https://www.youtube.com/watch?v=oxyhCTDZjUI

Kunstenaar Feiko Beckers zag dat elke bewoner zijn eigen speciale mok heeft die het drinken vergemakkelijkt. Hij maakte voor de medewerkers speciale mokken die het drinken juist lastiger maken zodat zij worden “gedwongen” de tijd te nemen. De mokken worden gebruikt om het gesprek aan te gaan over geduld, tijd nemen voor jezelf, en het effect van haast op het gedrag van bewoners.

Bekijk hier de korte film over Feiko: https://www.youtube.com/watch?v=X6fYwF3Y0F8&t=18s

Kunstenaar Cathalijne Smulders richtte zich op communicatie via tast. Hoe kunnen begeleiders meer stimulerende of kalmerende ervaringen creëren? Ze liet hen met gesloten ogen de alledaagse omgeving aftasten en maakte met hen tactiele ‘instrumenten’ van alledaagse voorwerpen. Door aanraking zelf te ervaren ontstonden nieuwe inzichten. Bekijk hier de korte film over Cathalijne: https://www.youtube.com/watch?v=i0pXZIHwKPE&t=45s

Theatermaker Joris van Midde onderzocht met begeleiders hoe je op een fantasievolle en speelse manier met bewoners kunt communiceren, gewoon tijdens zorgtaken. Hij probeerde hen bewust te maken van hun lichaamstaal en stemgebruik. Uiteindelijk culmineerde zijn onderzoek zich in het bewust inzetten van muziek als soundtrack bij dagelijkse zorghandelingen. Bekijk hier de korte film over Joris: https://www.youtube.com/watch?v=r6hCQZt8Veo

Kunstenaarscollectief Tilburg Cowboys organiseerde de Huishoudrodeo. Deelnemers hun eigen creativiteit laten ontdekken en leren hoe je die kunt inzetten op de werkvloer met bewoners, was het doel van dit educatieve ‘teamuitje’. Studenten formuleerden hun eigen ‘creatief huishoud experiment’ en ontdekten zo nieuwe talenten van zichzelf én bewoners. Bekijk hier de korte film over Tilburg Cowboys: https://www.youtube.com/watch?v=lrWADPF-BR0&t=2s

wat is er sindsdien mee gebeurD?

De werkvormen en prototypes die de kunstenaars en ontwerpers hebben ontwikkeld zijn opgenomen in het Leerplein en de beroepsopleiding van de Severinus Academie. Er is ook een studiegids gemaakt met alle projectresultaten.

Op 28 juni 2022 organiseerde Severinus in Veldhoven een inspiratiemiddag waarin de resultaten van het project werden gedeeld in talks en workshops. Het project Kleinkijkacademie werd genomineerd voor de Dutch Design Awards 2022 in de categorie Design Research. Het project won de Dutch Design Awards Public Award. De vakjury: ‘Met de Kleinkijkacademie zijn de ontwerpers erin geslaagd een diepgaande maar luchtige manier te vinden om zorgtaken te verlichten. Sjaak Langenberg & Rosé de Beer maken het onzichtbare tastbaar. De betrokken ontwerpers en kunstenaars laten daarmee echt iets achter wat relevant is voor zowel de bewoners als de begeleiders. Het schijnbaar eenvoudige karakter van de middelen en werkvormen hebben grote impact. Hiermee geven ze een heel concrete en tegelijkertijd speelse visie op een zwaar thema.’

waar ben je nu mee bezig?

Het belang van het project is alleen maar toegenomen, want in een tijd waarin de druk op de zorg steeds groter wordt door het personeelstekort en de vergrijzing is het werkgeluk van de zorgmedewerker van groot belang.

Sjaak Langenberg en Rosé de Beer hebben er van meet af aan voor gezorgd dat het project zou landen in de zorgopleiding. Die overdracht heeft plaats gevonden. Om het vervolg te monitoren is er nog regelmatig contact tussen Severinus en Sjaak en Rosé. Voorts verspreiden Sjaak en Rosé het Kleinkijkacademie gedachtengoed actief in presentaties en workshops, zoals bijvoorbeeld tijdens de Dutch Design Week 2022 voor leden van Actiz in opdracht van de Embassy of Inclusive Society. Ook verbinden Sjaak en Rosé het gedachtengoed aan andere projecten, zoals hun project Re-creatie dat ze samen met zorg-organisatie Reinaerde. Zo is de Kleinkijkacademie niet een losstaand project maar onderdeel van de kennisontwikkeling en kennisdeling binnen hun praktijk.

wie werkten er aan het project mee?

Docenten en studenten waren samen betrokken in verschillende co-creatiesessies die Ideate grondig had voorbereid.

waar gaat het ontwerp over?

Gezondheid in de brede zin van het woord omarmen en dit terug laten komen in het onderwijs van het ROC Midden Nederland.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Na de co-creatiesessies met studenten heeft Ideate de ideeën geanalyseerd. Docenten zijn vervolgens aan de slag gegaan met het verder uitwerken van de ideeën van studenten. Deze ideeën zijn uitgewerkt in concrete conceptschetsen.

waar ben je nu mee bezig?

Op dit moment wordt uitgezocht wat ervoor nodig is om de conceptschetsen in praktijk uit te voeren.

wie werkten er aan het project mee?

Deelnemers: studenten HKU Theater, HKU Muziek en Technologie, HKU Musician 3.0, bewoners Rosa Spier Huis

Begeleiding: coaches van HKU Theater

waar gaat het ontwerp over?

Jong en oud door kunst verbonden is een belangrijk thema in het Rosa Spier Huis, om en dit project is voor de bewoners een waardevolle interactie met vakgenoten uit deze tijd. De samenwerking is gebaseerd op de ontmoeting tussen 2 kunstenaars. Jonge kunstenaars van HKU Theater worden 1-op-1 gekoppeld aan kunstenaars met een rijk oeuvre uit het Rosa Spier Huis. De achtergrond van de deelnemende kunstenaars (jong en oud) is heel divers, van musicus of theatermaker, van schrijver tot beeldend kunstenaar en van theatervormgever tot operazanger. De koppels gaan met elkaar in dialoog over het kunstenaarschap. Middels gesprekken en elkaars werk worden artistieke visies, ambities, ervaringen en uitgangspunten gedeeld. Samen maken zij een nieuw artistiek werk dat na negen weken gepresenteerd wordt in de theaterzaal van het Rosa Spier Huis.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Al bijna tien jaar werkt HKU samen met het Rosa Spier Huis. De verscheidenheid in de eindpresentaties is altijd groot. Er worden (animatie)films, theatrale performances, muziekimprovisaties, installaties, beeldend werk en gedichtenbundels gepresenteerd.

Bekende en minder bekende kunstenaars hebben in het Rosa Spier Huis gewoond, maar allemaal hebben ze hun sporen verdiend en hebben ze ook in de laatste jaren van hun leven nog kunnen werken in de kunsten. Kunstenaar zijn stopt niet na het pensioen en het Rosa Spier Huis geeft kunstenaars de gelegenheid om op latere leeftijd nog het vak voort te zetten. In het huis zijn namelijk faciliteiten die in een ‘gewoon’ verzorgingshuis niet te vinden zijn, zoals muziekstudio’s, ateliers, een kunstbibliotheek, expositieruimtes en een concertzaal.

waar ben je nu mee bezig?

De nieuwste editie van Kunst van het Leven start februari 2023.

Fotografie Michel Hagen en Anne de Veij.

wie werkten er aan het project mee?

Encounter #8 is een project van ontwerper Joost van Wijmen met als partners Vitalis Woonzorg Groep, Avans Hogeschool en Leyden Academy on Vitality and Ageing. Het project werd gesubsidieerd door Kunstloc Brabant (Impulsgelden), Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, DELA Fonds, Stichting RCOAK, Fonds Sluyterman van Loo,Stichting Het R.C. Maagdenhuis en Stichting Brentano’s Steun des Ouderdoms

waar gaat het ontwerp over?

Wat kunnen we leren van elkaars levensloop? Dat is de centrale vraag binnen ENCOUNTER#8 Gedeeld Perspectief.

Samen met Vitalis Woonzorg Groep, Avans Hogeschool en Leyden Academy on Vitality and Ageing ontwikkelde social designer Joost van Wijmen ENCOUNTER#8, een reeks ontmoetingen tussen bewoners van Vitalis en studenten sociale studies van Avans. Een oudere werd gekoppeld aan een student. Veertien weken lang ontmoetten zij elkaar in de Wilgenhof, een woonzorglocatie. Iedere week ontvingen zij een opdracht waarbij zij de eigen of elkaars leefwereld in kaart brachten. Hierbij werd gebruik gemaakt van verschillende kunst- en designvormen. Allebei hetzelfde doen was het uitgangspunt. Zo werd bijvoorbeeld gevraagd om een week lang hun uitzicht te fotograferen, of moesten ze een dag lang het aantal meters zij afleggen noteren. Vervolgens reflecteerden zij samen op dit materiaal. Door hun levens te vergelijken en inzichten te delen, konden ze zich op een laagdrempelige maar onverwachte manier in elkaar verplaatsen.

‘De kracht van dit project zit in de ontmoetingen en activiteiten die leiden tot een kwetsbare dialoog. Zo ontstaat een genuanceerder beeld over oud worden en gezondheid. Bewoners worden als ervaringsdeskundige ingezet, de studenten betrokken en het ouder wordende lichaam bespreekbaar gemaakt, daar zit voor ons de meerwaarde’, aldus Maaike Mul, Coördinator Kunst & Cultuur Vitalis Woonzorg Groep.

wat is er sindsdien mee gebeurD?

Het project kreeg een vervolg in het project ENCOUNTER#9. Door verschillende partners en financiers werd gevraagd of we de ontworpen ‘methode’ ook konden opschalen, zodat in een volgend project méér ouderen en studenten bereikt konden worden. Ook was de vraag of Joost, als designer, een stap terug zou kunnen doen, zodat deelnemers en organisaties zélf het project konden runnen. Zo ontstond ENCOUNTER#9. Tijdens ENCOUNTER#9 werd het project in Eindhoven opgeschaald: er nam nu een grotere groep studenten HBO sociaal werk van Avans deel. Daarnaast werd het project uitgebreid naar Leiden, waar studenten MBO sociaal werk van MBO Rijnland en bezoekers van een ontmoetingscentrum van een Leidse zorgorganisatie deel gingen nemen aan het project.

waar ben je nu mee bezig?

De realisatie van ENCOUNTER#9 bleek uitdagend. De beoogde opbrengsten bleven aanvankelijk uit en werden soms vervangen door onverwachte bijvangsten. Inmiddels breng ik deze opbrengsten in kaart. Om te leren wat er beter kan of te duiden wat goed ging vroeg ik deelnemers hoe ze hun eigen bijdrage en rol binnen dit project hadden ervaren. Dit doe ik samen met onderzoekers van Leyden Academy on Vitality and Ageing, met het Practoraat CIV Welzijn & Zorg, dat onderdeel is van MBO Rijnland en het Lectoraat Performatieve Maakprocessen van de HKU. We werken naar een publicatie toe, zodat de bevindingen overdraagbaar worden aan andere professionals uit de zorg en design. 

Foto Credits: Jesse van de Valk, Joost van Wijmen, Nenah
Gorissen