Het bouwen van een nieuw innovatie-ecosysteem gaat niet vanzelf. Het kost tijd en inspanning. En het besef dat organisaties, professionals en inwoners daarin elkaar moeten leren kennen en moeten weten wat er bij de ander speelt en wat hen bezig houdt. Daarom besteden we bij Health Hub Utrecht veel aandacht aan het delen van de vele kennis en kunde die het netwerk rijk is. Op verschillende manieren, via meerdere kanalen. Bijvoorbeeld via de bewonerstafel.
Uitgangspunten voor samenwerken met bewoners
De organisaties die samenwerken binnen Health Hub Utrecht maakten afspraken over de manier waarop zij met inwoners willen samenwerken.
Wil je meer weten over de plannen?
Neem dan contact op met Arthur Kocken (a.kocken@nieuwegein.nl). Heb je een praktische vraag? Die kun je stellen via info@healthubutrecht.nl.
Health Hub Utrecht wil dat samenwerken met bewoners onderdeel is van alle activiteiten. Om te verkennen hoe we dat het beste kunnen realiseren is in juni en september 2022 uitgewisseld tussen HHU-partners en bewoners die actief zijn in lokale initiatieven. Health Hub Utrecht kwam met deze bewoners in contact op voordracht van gemeenten en via het GROZUtrecht-netwerk.
Er is vaak sprake van handelingsverlegenheid bij professionals en organisaties als het gaat om samenwerken met bewoners in de wijk. Natuurlijk, It takes two to tango, maar hoe kunnen Health Hub-organisaties zelf zorgen dat zij hier op zijn toegerust? Dit document beschrijft de do’s voor HHU-partners die door bewoners in de uitwisseling met HHU-partners naar voren zijn gebracht.
Voor zowel instanties in een wijk als bewoners blijkt het een puzzel om elkaar te leren kennen en goede afspraken te maken met elkaar. Allereerst zullen beide kanten er serieus tijd voor vrij moeten maken om elkaar te leren kennen en begrijpen. Pas wanneer dat het geval is kan men samen ideeën ontwikkelen en vervolgens, bij voorkeur in een klein proefproject, beginnen. Zo kan men zien wat de wensen van bewoners zijn en in hoeverre er draagvlak is voor samenwerking, bij zowel de bewoners als bij instanties in de wijk.
Allereerst: professionals zijn ook bewoners. De puzzel is hoe professionals en bewoners met minder protocollen en bureaucratie kunnen gaan (samen)werken. Daarover moeten zij met elkaar in gesprek. Dit kan resulteren in een buurtnetwerk waarin men elkaars kracht benut. Omarm daarbij de chaos. Laat de instanties geen bewonersinitiatieven ‘overnemen’. Bewoners moeten de regie blijven houden. Wat in gevallen kan helpen is dat (een medewerker van) een HHU-partner een bewonersinitiatief adopteert, ondersteunt en wegwijs maakt in het gemeentelijke beleid.
Buurtconciërges, wijkinformatiepunten, dorpsondersteuners, et cetera kunnen kleinschalig de link vormen tussen bewoners en instanties. Ook het hebben van een fysieke ontmoetingsplek in de naaste leefomgeving versterkt de cohesie tussen bewoners. Voor de regio Utrecht zijn er circa 100 buurtconciërges/ – ondersteuners en 50 ontmoetingsplekken in de wijk nodig, aldus actieve bewoners. Er is al veel. Een en ander kan inzichtelijk worden gemaakt in een gezamenlijk platform.
In de nascholing van zorg- en welzijnsprofessionals is aandacht voor het samenwerken tussen formele en informele zorg een must. De kennistafel zou kunnen inventariseren welke kennis er al in huis is bij het regionale mbo, hbo en wo en hoe deze breder kan worden gedeeld binnen het netwerk. Ook in de wijk moet er ruimte worden gevormd om van en met elkaar te leren. Om te voorkomen dat er een braindrain over (hulp)vragen in de buurt plaatsvindt door wisselingen zouden professionals en bewoners idealiter kennis aan elkaar overdragen en borgen.
Waarborg de continuïteit van bewonersinitiatieven die voorkomen dat mensen minder snel een beroep doen op zorg en financier deze initiatieven dus niet op projectbasis maar langdurig. En steun bewonersinitiatieven rond kleinschalige woonvoorzieningen voor ouderen, verstandelijk gehandicapten en andere mensen die een wat beschermde omgeving nodig hebben.
Bewoners van een wijk of dorp en betrokken organisaties zouden een akkoord met elkaar kunnen sluiten over de wijze waarop bewoners betrokken zijn, of regie hebben, bij het ontwikkelen en evalueren van beleid in hun leefomgeving. Noodzakelijke ingrediënten: de vraag (bijvoorbeeld een maatschappelijke opgave), voorwaarden en een mandaat. Het concept van een dorps- of buurtconciërge leent zich voor een goed samenspel tussen bewoners en instanties.
Laat het systeem los en stel de vraag: Wat heb je nodig om prettig te kunnen leven met je huidige gezondheid? Richt een doorbraakplatform op met een verzekeraar en ga het experiment aan. Financiële steun, oprechte intenties en daadkracht zijn hierbij noodzakelijk.
Om te laten zien dat partners in Health Hub Utrecht belang hechten aan de inzet van actieve bewoners en om elkaar te leren kennen, kunnen zij de helpende hand bieden in de volgende zaken.
Mensen die zich vrijwillig inzetten voor het wel en wee in hun naaste leefomgeving hebben vaak minder tijd voor het grotere geheel in de regio. Maar de actieve bewoners met wie Health Hub Utrecht sprak willen elkaar meer ontmoeten en onderling uitwisselen in regionaal verband en hebben diverse ideeën over wat zij zelf kunnen doen. Manieren waarop Health Hub Utrecht kan bijdragen:
(a) Een digitaal platform faciliteren waarop bewonersinitiatieven in de regio zich kunnen presenteren, oproepen kunnen plaatsen en met elkaar kunnen uitwisselen. Een dergelijk platform biedt tevens inzicht aan HHU-partners over welke initiatieven en activiteiten er in de regio zijn, evenals de mogelijkheid oproepen aan actieve bewoners te doen. (bijv. www.Gebiedonline.nl)
(b) Kennisorganisaties die een congres organiseren dat relateert aan Health Hub Utrecht, programmeren tevens een sessie voor en met bewonersinitiatieven. Let daarbij op het tijdstip: veel actieve bewoners zijn overdag aan het werk.
(c) Health Hub Utrecht stelt een matchmaker aan die thuis is in regionaal beleid en die de ontmoeting tussen initiatieven regisseert en overzicht heeft over de verschillende initiatieven.
Lokale organisaties willen graag beter laten zien wat hun bijdrage is aan de omgeving. Er zijn verschillende tools waarmee zij hun bijdragen aan de samenleving kunnen meten, maar welke is het meest geschikt voor de regio Utrecht? En hoe zet je deze correct in? De Kennistafel van Health Hub Utrecht kan adviseren over welke van de bestaande instrumenten het meest geschikt is voor actieve bewoners om de resultaten/impact van hun initiatief te meten en ondersteunen bij de inzet.
Daarnaast ontbreekt het sommige organisaties aan kennis over effectieve communicatie en communicatiekanalen. Veel Health Hub-organisaties hebben die expertise wel in huis. Zij zouden de expertise van hun communicatieafdeling op verzoek kunnen open stellen voor bewonersinitiatieven.
Op 21 juni 2022, 13 september 2022 EN 17 januari 2023 bespraken actieve bewoners met elkaar en met Health Hub Utrecht-organisaties wat er nodig is voor een sterkere samenwerking tussen organisaties en bewoners in de regio en waar bewonersinitiatieven behoefte aan hebben. Hieronder staat een longlist van zaken waaraan bewonersorganisaties de komende jaren met elkaar aan kunnen samenwerken, al dan niet ondersteund door Health Hub Utrecht.
Met kleine activiteiten samen aan de slag en elkaar zo geleidelijk aan leren kennen en samen een antwoord vinden op de volgende vragen: Hoe maken we ontmoeten leuk? Hoe kunnen we bij elkaar langsgaan? Hoe communiceren we? Via krantjes, teevee, mond-op-mond of online. Ook daarvoor geldt weer de vraag ‘Hoe gaan we dat doen?’ Andere mogelijkheden: een gezamenlijke bazaar of wijkmarkt of “Gluren bij de buren” naar voorbeeld van Monumentendag.
Inzetten van een tool om impact op omgeving te meten. Voorstel is dat de kennisorganisaties van Health Hub Utrecht hierbij helpen.
Samenwerken aan betere communicatie en communicatiemiddelen. Bijvoorbeeld ook via huisarts en Kamer van Koophandel. Voorstel is dat (de grotere) Health Hub-organisaties hun expertise o.g.v. communicatie delen op verzoek. Hoe en wat hangt af van de vragen van de bewonersorganisaties. Ook is aan Health Hub-organisaties geadviseerd een regionaal digitaal platform voor bewonersinitiatieven te faciliteren (bijvoorbeeld als gebiedonline.nl).
Hoe kunnen actieve bewoners en instanties beter samenwerken om te zorgen dat er meer cohesie is in de buurt, minder bureaucratie, passende zorg en welzijn, enzovoort. Hoe zorgen we dat er meer buurtconciërges en ontmoetingsplekken in de regio komen en dat er ruimte is om te werken aan doorbraken die uitgaan van het hetgeen het individu nodig heeft om een prettig bestaan te leiden, in plaats van beleid, regelgeving, financiële beperkingen en het aanbod van organisaties in de wijk. Samen met partners in Health Hub Utrecht kan er kennis worden uitgewisseld en kunnen er lokale experimenten worden opgezet en waar succesvol opgeschaald. (zie ook de 9 Do’s)
Op welke gebieden, in aanvulling op bovenstaande, kunnen bewonersorganisaties versterking gebruiken? En hoe maken zij dit kenbaar aan Health Hub Utrecht-partners die subsidieaanvragen kunnen doen of toegang kunnen bieden tot hun samenwerkingsverbanden?
Mede vormgeven aan initiatieven die Health Hub Utrecht ontwikkelt in een Bewonerstafel die circa vier keer per jaar bijeen komt en wordt uitgenodigd voor andere sessies en initiatieven die Health Hub Utrecht organiseert. Een wisselende afvaardiging van de Bewonerstafel neemt deel aan de Bestuurdersoverleggen van Health Hub Utrecht (ca 4 per jaar). Via de Bewonerstafel kunnen deelnemers onderling ervaringen en kennis delen. Ook kunnen zij makkelijker de weg vinden naar regionale ondersteunings-, kennis- en onderwijsinstellingen (en omgekeerd). Ook kunnen deelnemers initiatieven starten die hier nog niet zijn genoemd.
